Tìm thấy hành tinh đầu tiên nằm ngoài Dải Ngân hà

Giúp NTDVN sửa lỗi

Gần 5.000 "ngoại hành tinh" đã được các nhà khoa học phát hiện quay quanh các ngôi sao ngoài Mặt trời của chúng ta nhưng tất cả chúng đều nằm trong dải Ngân hà. Gần đây Kính viễn vọng Nasa có thể đã tìm thấy hành tinh đầu tiên nằm ngoài dải Ngân hà của chúng ta.

Các nhà khoa học đã có thể làm như vậy bằng cách sử dụng Đài quan sát tia X Chandra của Nasa, sử dụng các kỹ thuật để tìm kiếm các thế giới khác cho phép mở rộng thêm đáng kể phạm vi không gian có thể quan sát.

Cho đến nay, mọi ngoại hành tinh hoặc có thể có ngoại hành tinh đã được tìm thấy đều nằm trong Dải Ngân hà của chúng ta. Điều đó có nghĩa là gần như tất cả chúng đều cách Trái đất chưa đầy 3.000 năm ánh sáng.

Ngoại hành tinh mà các nhà khoa học tin rằng họ đã tìm thấy trong thiên hà lân cận của chúng ta được gọi là M51, hay Thiên hà Xoáy nước theo hình dạng đặc biệt của nó, cách chúng ta khoảng 28 triệu năm ánh sáng.

Các nhà khoa học không thể xác nhận rằng “ứng cử viên” này thực sự là hành tinh đầu tiên được phát hiện bên ngoài thiên hà của chúng ta.
Các nhà khoa học đã có thể làm phát hiện ngoại hành tinh này bằng cách sử dụng Đài quan sát tia X Chandra của Nasa. (Ảnh minh hoạ: Pixabay)

Phần lớn, các hành tinh ngoài hành tinh gần đó đã được tìm thấy bằng việc quan sát các vệt sáng nhỏ xảy ra khi các hành tinh đi qua phía trước ngôi sao của chúng. Bằng cách điều tra các đặc điểm của những vết lõm đó, các nhà khoa học có thể suy luận chi tiết về chúng, chẳng hạn như kích thước và khoảng cách gần với mặt trời của chúng.

Thay vào đó, nghiên cứu mới đã tìm kiếm sự sụt giảm độ sáng của tia X khi các hành tinh đi qua phía trước. Các tia X đến từ các nhị phân sáng tia X, thường bao gồm một ngôi sao neutron hoặc một lỗ đen hút khí từ một ngôi sao khác gần đó. Khi chúng hoạt động, vật chất trong đó nóng lên và có thể nhìn thấy nó phát sáng trong tia X.

Khi một hành tinh di chuyển trước vùng phát sáng đó, nó sẽ chặn một số hoặc thậm chí tất cả các tia X từ Trái đất, nhờ đó các nhà khoa học có thể quan sát những vết lõm đặc trưng đó. Vùng phát sáng thường không lớn bằng một ngôi sao, có nghĩa là các vết lõm sẽ ấn tượng hơn và kỹ thuật này có thể được sử dụng để nhìn sâu hơn vào không gian.

Đó là cách các nhà khoa học có thể tìm ra hành tinh tiềm năng quay xung quanh một hệ nhị phân được gọi là M51-ULS-1. Hệ thống này bao gồm một lỗ đen hoặc sao neutron với một ngôi sao đồng hành có khối lượng lớn hơn Mặt trời của chúng ta khoảng 20 lần.

Khi quan sát hệ thống đó, các nhà khoa học thấy lượng phát xạ của tia X giảm xuống bằng không. Điều đó và những thông tin khác mà họ thu thập được đã cho thấy hành tinh này sẽ có kích thước tương đương với sao Thổ.

Mặc dù nó quay quanh ngôi sao neutron hoặc lỗ đen ở khoảng cách gấp đôi khoảng cách mà sao Thổ so với Mặt trời của chúng ta.

Nhưng các nhà khoa học không thể xác nhận rằng “ứng cử viên” thực sự là hành tinh đầu tiên được phát hiện bên ngoài thiên hà của chúng ta. Một vấn đề là dữ liệu cho thấy rằng phải mất khoảng 70 năm để hành tinh này vượt qua đối tác nhị phân của nó một lần nữa, có nghĩa là sẽ không có cơ hội để xem sự mờ đi sẽ xảy ra lần nữa.

Đồng tác giả Nia Imara của Đại học California tại Santa Cruz cho biết: “Thật không may  rằng chúng ta đang nhìn thấy một hành tinh mà có thể sẽ phải đợi hàng thập kỷ để nhìn thấy một quá cảnh khác. Do không chắc chắn về quỹ đạo sẽ mất bao lâu, chúng tôi sẽ không biết chính xác khi nào cần phải xem xét”.

Có những giải thích khả thi khác, chẳng hạn như khí hoặc bụi đi qua trước tia X và chặn chúng ra ngoài. Tuy nhiên, những điều đó dường như không phù hợp với dữ liệu cũng như một hành tinh, các nhà khoa học cho biết.

Đồng tác giả Julia Berndtsson của Đại học Princeton ở New Jersey cho biết: “Chúng tôi biết rằng chúng tôi đang đưa ra một tuyên bố thú vị và táo bạo, vì vậy chúng tôi hy vọng rằng các nhà thiên văn học khác sẽ xem xét nó rất cẩn thận. Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có một lập luận chặt chẽ".

Ngọc Mai



BÀI CHỌN LỌC

Tìm thấy hành tinh đầu tiên nằm ngoài Dải Ngân hà