Chiến tranh Ukraine: Không tốn một viên đạn, Trung Quốc khiến Mỹ và Châu Âu khốn đốn vì điều này

Bình luận Xuân Trường • 21:19, 25/04/22

Giúp NTDVN sửa lỗi

Ukraine dường như đang chiếm toàn bộ tâm trí của các chính trị gia Mỹ và phương Tây, với việc chính quyền Joe Biden cùng các đồng minh liên tục đổ hàng tỷ đô la vũ khí vào “hố đen” trong nỗ lực giúp quốc gia này duy trì cục diện chiến tranh với Nga. Trong lúc Mỹ bận rộn đối phó với Nga thì có một thế lực đang âm thầm toan tính, về một cơ hội tốt nhất để thôn tính Đài Loan...

Yun-20 xuất hiện ở Đông Âu: Phô trương thanh thế

Trong 2 ngày 9 và 10/4, châu Âu đã sốc khi chứng kiến liên tiếp 6 chiếc Yun-20 lừng lững của Trung Quốc hạ cánh xuống sân bay gần thủ đô Belgrade của Serbia. 

Đây là lần đầu tiên một máy bay quân sự do Trung Quốc sản xuất xuất hiện tại lục địa này, đã gây ra một cơn chấn động cực lớn. Tạp chí trực tuyến Warzone bình luận: Những chiếc Y-20 gây chú ý vì chúng bay cùng nhau. Sự hiện diện của chúng ở châu Âu là diễn biến khá mới”. Trong khi ấy chuyên gia quân sự Serbia Aleksandar Radic nhận định, Trung Quốc đã có màn “biểu dương lực lượng”. 

Theo AP,  các chuyên gia quân sự tin rằng, 6 máy bay vận tải Y-20 của Không quân Trung Quốc được cho là mang theo hệ thống tên lửa đất đối không HQ-22 cho quân đội Serbia.

Giờ hãy xem đường bay của 6 chiếc Y-20 như thế nào? Sau khi bay ra khỏi lãnh thổ  Trung Quốc, Y-20 có lộ trình bay qua biển Caspi, tiến vào đến lãnh thổ châu Âu từ Thổ Nhĩ Kỳ, rồi bay qua Bulgaria và cuối cùng hạ cánh xuống Serbia. 

Đáng chú ý, đội bay 6 chiếc  đã hạ cánh một thời gian ngắn tại Sân bay Quốc tế Istanbul Ataturk ở Thổ Nhĩ Kỳ trước khi cất cánh bay tới Bulgaria và Serbia. Dù thời gian hạ cánh ở Istanbul được cho là ngắn ngủi, nhưng có lẽ đã cho thấy đây là kết quả của quá trình thương lượng giữa Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. 

Điều đáng nói là Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria là hai các quốc gia trực thuộc NATO. 

Serbia trước đó đã từng phàn nàn rằng các quốc gia thuộc NATO, bao gồm các nước láng giềng của Serbia, đã từ chối cho phép các chuyến bay vận tải đi qua lãnh thổ của họ vì xung đột Nga – Ukraine. Điều này cũng đồng nghĩa Washington và Brussel đã ra lệnh cho các nước NATO không cho phép các nước khác vận chuyển vũ khí đến Serbia. Như vậy có thể thấy Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria đã không tuân theo lệnh này, cũng như phán ảnh rõ một NATO chưa hẳn là đoàn kết. 

Năm 2020, giới chức Mỹ từng cảnh báo Serbia không mua hệ thống phòng không HQ-22 của Trung Quốc, vì cho rằng Serbia muốn trở thành thành viên EU và các liên minh khác của phương Tây, thì nước này phải mua sắm thiết bị quân sự phù hợp với tiêu chuẩn của phương Tây.

Serbia cũng là quốc gia đầu tiên ở châu Âu trang bị hệ thống tên lửa Trung Quốc. Cũng cần lưu ý,  Serbia cũng từ chối tham gia chiến dịch trừng phạt của Mỹ và các đồng minh nhằm vào Nga vì chiến dịch quân sự ở Ukraine, đồng thời là quốc gia từng hợp tác mật thiết với Trung Quốc trong đại dịch COVID-19.  

Châu Âu ràng buộc lợi ích, e sợ Trung Quốc?

Theo Newsnprmột phái đoàn Trung Quốc do nhà ngoại giao Hoắc Ngọc Trân dẫn đầu đến thăm 8 quốc gia Trung và Đông Âu (CEEC) bao gồm: Cộng hòa Czech, Slovakia, Hungary, Croatia, Slovenia, Estonia, Latvia và Ba Lan trong tuần qua.

Đây là phái đoàn ngoại giao đầu tiên của Trung Quốc tới châu Âu kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra ngày 24/2. CEEC đang cảm thấy thất vọng khi Trung Quốc không lên tiếng ủng hộ Ukraine, và vẫn duy trì quan hệ kinh tế bình thường với Moscow bất chấp các biện pháp trừng phạt kinh tế. Trong khi ấy, một số nước CEEC hiện là cửa ngõ để phương Tây chuyển giao vũ khí và viện trợ cho chính quyền Tổng thống Ukraine Zelensky.

Quốc kỳ Ukraine tung bay cùng với cờ của Liên minh châu Âu bên ngoài trụ sở Nghị viện châu Âu để thể hiện sự ủng hộ của họ đối với Ukraine sau khi quốc gia này bị Nga xâm lược vào ngày 24/2, tại Brussels, vào ngày 28/2/2022. (Ảnh: François Walschaerts / Getty Images)

Tham vọng lớn của Trung Quốc đặt chân vào “cửa sau” của Liên minh châu Âu (EU) để tạo ra một nhóm các quốc gia thân thiện với Trung Quốc ngay tại trung tâm châu Âu. 

Hầu hết các quốc gia CEEC đều là thành viên của EU và NATO. Mặc dù không có nhiều tiếng nói về kinh tế nhưng các quốc gia này lại giữ vai trò trong các cuộc bỏ phiếu quan trọng của EU và NATO vốn hoạt động trên nguyên tắc đồng thuận.

Một lá phiếu chống từ một quốc gia CEEC tại các thể chế đa phương tại châu Âu có thể khiến các cuộc biểu quyết trở nên vô hiệu. Điển hình là chính quyền của Thủ tướng Hungary Viktor Orban được coi là thân thiện với Trung Quốc và Nga, khi từng ngăn chặn các tuyên bố của EU đối với vấn đề Hong Kong, cũng như phản đối các lệnh trừng phạt nhắm vào Nga vừa qua.

Không chỉ vậy, sự yếu kém của châu Âu còn thể hiện tại Hội nghị Thượng đỉnh EU - Trung Quốc diễn ra hồi đầu tháng 4. EU đã lên tiếng cảnh báo Trung Quốc sẽ phải trả giá đắt nếu như ủng hộ Nga trong vấn đề Ukraine. Tuy nhiên cho đến hiện tại, không có bất kỳ quan chức cấp cao phương Tây nào tiết lộ một cách cụ thể rằng, EU có kế hoạch bắt Trung Quốc phải “trả giá đắt” như thế nào. 

Đơn giản Trung Quốc không phải Nga. Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. GDP của Trung Quốc hiện lớn hơn cả 27 quốc gia thành viên EU cộng lại.  

Trong cuộc xung đột tại Ukraine, EU đang chịu nhiều thiệt hại và tổn thất do việc cắt đứt các mối quan hệ về kinh tế và thương mại với Nga. Chưa kể, EU còn thêm gánh nặng phải đón nhận dòng người tị nạn Ukraine. Trong khi ấy, Trung Quốc có cơ hội tiếp cận  nhiều mảng trên thị trường Nga vốn đang bị bỏ trống bất chấp lệnh cấm của Mỹ và EU.

Hơn nữa, Trung Quốc còn đóng vai trò là đối tác tài chính quan trọng của Nga với lợi thế nghiêng nhiều hơn về Bắc Kinh, trong khi Nga không còn lựa chọn nào thay thế cho việc hợp tác với Trung Quốc khi bị thế giới cô lập.

Ngoài ra, nỗi e ngại về sức ảnh hưởng của Trung Quốc với Nga đang tăng dần tại châu Âu, thể hiện qua cách cư xử “mềm mỏng” của các nhà lãnh đạo châu Âu. Tháng 3 vừa qua, Cao uỷ chính sách đối ngoại của EU là Josep Borrell, đã lên tiếng ủng hộ việc Trung Quốc làm trung gian hòa giải trong cuộc chiến Nga-Ukraina khi tuyên bố: "Không có lựa chọn nào khác. Chúng tôi (Châu Âu) không thể là người hòa giải, điều đó rõ ràng… Và cũng không thể là Mỹ. Còn ai vào đây nữa? Đó phải là Trung Quốc, tôi tin tưởng vào điều đó”. 

Josep Borrell, người đứng đầu chính sách đối ngoại Liên minh Châu Âu (EU) đã cáo buộc Bắc Kinh phá hoại các chuẩn mực quốc tế (ẢNH: VIRGINIA MAYO/POOL/AFP qua Getty Images)

Nếu bất cứ ai muốn có một cảm nhận rõ ràng về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc đối với châu Âu thì khu vực Balkan ở Đông Âu là một nơi rất tốt để “chiêm nghiệm”. 

Serbia, một trong số những quốc gia trong khu vực này, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Alexanderar Vucic đã từng tuyên bố trong đại dịch COVID rằng, chính phủ của ông chỉ nghe theo lời khuyên của Bắc Kinh về các biện pháp chống COVID. 

Tổng thống Alexanderar Vucic đã gạt bỏ EU để ngợi ca Trung Quốc đã trợ giúp khi đất nước ông “lâm nạn” COVID-19 như sau: Quốc gia duy nhất có thể giúp chúng tôi là Trung Quốc”. Nghịch lý ở chỗ, đất nước Serbia nghèo khó của ông vừa muốn gia nhập khối EU, nhưng cũng lại mon men muốn tiến gần Trung Quốc. 

Cơ hội kinh tế mà Trung Quốc mang lại cho châu Âu là khá lớn, đặc biệt đối với các quốc gia ở khu vực Trung và Đông Âu vốn luôn bị tụt hậu so với các nước ở Tây Âu. Các quốc gia này đã được hưởng lợi từ các dự án Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường, và thậm chí nhiều nước còn “nịnh nọt” nhằm tránh Trung Quốc “gạt tên” không cho tham gia. 

Duisberg, một trong những thành phố công nghiệp lớn nhất của Đức, tham gia vào Sáng kiến "Một vành đai, một con đường" của Bắc Kinh... (Pixabay)

Ở cấp độ EU, các nhà lãnh đạo đã không thể vạch ra một chiến lược rõ ràng để đối phó với Trung Quốc. Một số quốc gia “đầu tàu” như Đức và Pháp muốn tăng cường vai trò trong quốc phòng và an ninh châu Âu sau Brexit, đã gọi  Bắc Kinh là “đối thủ mang tính hệ thống, đang thúc đẩy cho một mô hình khác về quản trị và nhà nước”. 

Nhưng trong khi các tuyên bố và hướng dẫn thực thi chung ở cấp EU là khá quyết liệt, thì việc “biến” các tuyên bố ấy thành hiện thực lại là “quyền” của mỗi quốc gia thành viên EU. Mỗi chính phủ của các quốc gia châu Âu lại có các chiến lược và lợi ích khác nhau để đối phó hay bắt tay với Trung Quốc. 

Điều này thể hiện rất rõ như khi một số nhà lãnh đạo châu Âu sẵn sàng chỉ trích các hoạt động kinh doanh và hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc, thì cũng lại có những quốc gia trong khối EU vẫn giữ im lặng và thậm chí còn ca ngợi ĐCSTQ. 

Sự thiếu gắn kết này đã ngăn cản châu Âu chống lại những thách thức từ mối đe dọa của Trung Quốc, đang muốn làm xói mòn các giá trị dân chủ và tự do mà EU đã cố công gây dựng và bảo vệ.

Trong đó, việc Trung Quốc đã tung đòn trừng phạt mạnh mẽ với Litva -một thành viên của EU - sau khi quốc gia Baltic này cho phép vùng lãnh thổ Đài Loan mở “văn phòng đại diện” ở Vilniu hồi tháng 1 vừa qua, cho thấy EU khó vượt qua được sức ép trong việc bảo vệ các lợi ích của khối trên trường quốc tế.

Ngày 18/11/2021, Văn phòng đại diện Đài Loan tại Lithuania chính thức được thành lập, đi vào hoạt động và đồng thời treo quốc kỳ. Đây là văn phòng đại diện đầu tiên của Đài Loan tại Châu Âu được dùng tên gọi Đài Loan. (Nguồn ảnh: Bộ Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc - Đài Loan)
Ngày 18/11/2021, Văn phòng đại diện Đài Loan tại Lithuania chính thức được thành lập, đi vào hoạt động và đồng thời treo quốc kỳ. Đây là văn phòng đại diện đầu tiên của Đài Loan tại Châu Âu được dùng tên gọi Đài Loan. (Nguồn ảnh: Bộ Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc - Đài Loan)

Các nhà đầu tư Đức ở Litva đã hối thúc chính phủ nước này lùi bước, trong khi nhiều cuộc thăm dò cho thấy người dân Litva đã quay lưng với một số hoạt động giải trí của Đài Loan.

Thương mại là một trong số ít các lĩnh vực mà EU đặc biệt quan tâm và sẵn sàng can dự mạnh mẽ trên toàn cầu. EU đã phải “cân đo đong đếm” lợi ích thiệt-hơn trước sức ảnh hưởng toàn cầu đang gia tăng của Trung Quốc, bởi đơn giản nước này đã vượt Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong năm 2021, với kim ngạch thương mại song phương đạt mức cao kỷ lục trên 800 tỷ USD.  

Trung Quốc coi thường Mỹ, phớt lờ các lệnh trừng phạt

Bất chấp sức ép dồn dập của chính quyền Joe Biden và các đồng minh châu Âu kêu gọi Bắc Kinh không được hậu thuẫn Nga lách các biện pháp trừng phạt của quốc tế, chỉ tính trong những tuần gần đây, Trung Quốc đã đáp trả thẳng thừng:

  • Ngày 30/3: Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã gặp người đồng cấp Nga Sergei Lavrov tái khẳng định kế hoạch của Bắc Kinh trong việc tiếp tục quan hệ song phương và tăng cường hợp tác với Moscow.
  • Bắc Kinh lên án NATO, quy trách nhiệm cho phương Tây vì "dồn một cường quốc hạt nhân vào chân tường", lên án việc "vũ khí hóa toàn cầu hóa" và nói cấm vận là "mang dầu chữa cháy"... 
  • Ngày 8/4, Trung Quốc bỏ phiếu chống lại nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đình chỉ Nga tham gia Hội đồng Nhân quyền, gọi việc loại bỏ Moscow là có động cơ chính trị và coi nghị quyết là thiếu minh bạch.
  • Ngày 20/4: Phớt lờ lời kêu gọi của Tổng thống Biden loại Nga ra khỏi G20, Trung Quốc ủng hộ Nga khi Bộ trưởng Bộ Tài chính Lưu Côn nhấn mạnh “phản đối chính trị hóa các vấn đề kinh tế".
  • Ngày 20/4, Đại sứ Trung Quốc tại Nga Trương Hán Huy tuyên bố “sẽ phát triển năng động mối quan hệ với Nga trên cơ sở đôi bên cùng có lợi và lâu dài bất kể tình trạng quan hệ của Nga với các nước khác như thế nào”,  đồng thời nhấn mạnh đó là “chiến lược dài hạn” của Bắc Kinh.
  • Bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây, thương mại song phương giữa Trung Quốc và  Nga đã tăng mạnh trong quý đầu tiên của năm, tăng 28% so với năm trước.  (BBC)
Phân tích: Đề nghị đứng giữa hòa giải cho Nga và Ukraine, Bắc Kinh có tính toán gì?
Sau cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị xuất hiện trên màn hình khi ông có bài phát biểu từ xa tại buổi khai mạc phiên họp của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc ở Geneva hôm 28/2/2022. (FABRICE COFFRINI / AFP via Getty Images)

Phải chăng chính quyền Joe Biden cùng các đồng minh đã hoàn toàn bất lực trước ĐCSTQ?

Bạn bình luận gì về tin này?



BÀI CHỌN LỌC

Chiến tranh Ukraine: Không tốn một viên đạn, Trung Quốc khiến Mỹ và Châu Âu khốn đốn vì điều này