Lịch sử sẽ khắc ghi tên ông Abe Shinzo

Giúp NTDVN sửa lỗi

Ông Abe Shinzo là một nhà lãnh đạo kiệt xuất của Nhật Bản, một chính khách với tầm vóc toàn cầu. Sự ra đi của ông Abe thật sự là đòn giáng mạnh đối với Nhật Bản, sẽ để lại vết sẹo và khoảng trống rất lớn trong tương lai, không chỉ với đảng Dân chủ Tự do (LDP) mà còn với nền chính trị của xứ phù tang. Nhật Bản, cũng như Mỹ và các quốc gia tự do khác thật may mắn khi có một vị Thủ tướng như ông. Cuộc đời của ông có thể đã bị rút ngắn một cách thảm thương nhưng di sản của ông ấy sẽ tồn tại mãi mãi.

Kỳ viên chỉ đến có một lần. Cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, người bị ám sát ngày 8/7 tại Nara, Nhật Bản, là một chính khách. Ông là người đầu tiên trong số 20 thủ tướng Nhật Bản xứng đáng với danh hiệu này trong 35 năm qua kể từ khi ông Yasuhiro Nakasone nắm quyền.

Mặc dù ông Abe đã từ chức vào năm 2020, ông vẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xây dựng hệ thống phòng thủ của Nhật Bản, củng cố liên minh Mỹ-Nhật, hỗ trợ Đài Loan và đối mặt với mối đe dọa tiềm tàng từ Trung Quốc.

Mọi người sẽ rất nhớ ông ấy.

Ông Abe có tầm nhìn chiến lược về vai trò của Nhật Bản trên thế giới. Ông nhận ra rằng Nhật Bản không còn có thể ngồi yên lặng trong khi các sự kiện đang diễn ra xung quanh nước này.

(Từ trái sang) Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng giám đốc WTO Roberto Azevedo và Thủ tướng Australia Scott Morrison tham dự cuộc họp về nền kinh tế kỹ thuật số tại Hội nghị thượng đỉnh G-20 ở Osaka , Nhật Bản, hôm 28/6/2019. (Ảnh: Jacques Witt/AFP/Getty Images)

Trước hết, ông nhận thấy rằng mối quan hệ chặt chẽ với Hoa Kỳ là không thể thiếu đối với Nhật Bản. Do đó, việc tạo dựng mối quan hệ bền chặt giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ đòi hỏi Tokyo phải trở thành một đồng minh hữu ích hơn. Và bằng cách đóng một vai trò tích cực trong khu vực và toàn cầu - bao gồm cả về mặt quân sự - Nhật Bản có thể nâng cao tầm vóc và ảnh hưởng của mình.

Để đạt được mục đích này, ông Abe đã phải chu du khắp thế giới. Những điều ông nhìn thấy và nghe thấy đã tạo ra sự khác biệt và hoàn toàn đối lập với vị thế quốc tế từng rất thấp của hầu hết các thủ tướng Nhật Bản tiền nhiệm.

Ông Abe cũng chỉ đạo Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản mở rộng các cuộc giao chiến, tập trận và hội đàm về quân sự trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thậm chí ở châu Âu. Điều này là sự việc khó mà tưởng tượng nổi chỉ vài năm trước đó.

Hơn nữa, sau thành công của ông Abe trong việc nới lỏng các quy tắc xuất khẩu quốc phòng phần cứng, Nhật Bản đã cung cấp máy bay và tàu chiến đã qua sử dụng cho Philippines và Việt Nam. Đồng thời, trong hành động có tầm nhìn chiến lược, Nhật Bản đã cố gắng bán tàu ngầm Nhật Bản cho Úc. Điều này sẽ làm đảo lộn trật tự chiến lược khu vực — theo một cách tích cực — nếu chính quyền ông Turnbull của Úc không mất bình tĩnh và hủy bỏ những điều được cho là một thỏa thuận “gạo đã nấu thành cơm”.

Thay vào đó, người Úc đã đi với một nhà thầu Pháp, và một vài năm sau đó, thỏa thuận bị chấm dứt như một thất bại đắt đỏ và đáng xấu hổ.

Mặc dù có thể đoán trước là Trung Quốc sớm muộn gì cũng phàn nàn, nhưng hoạt động tiếp cận quân sự của Nhật Bản hiện đang được đón nhận nồng nhiệt trong khu vực, với Úc, Việt Nam, Ấn Độ, Philippines, các quốc đảo Thái Bình Dương và những quốc gia khác hoan nghênh hợp tác an ninh của Nhật Bản.

Và nếu không có ông Abe, sẽ không có Bộ Tứ "QUAD", liên minh an ninh giữa Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ.

(Từ trái sang) Thủ tướng Úc Anthony Albanese, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida, và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chụp ảnh tại sảnh vào của Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản ở Tokyo hôm 24/05/2022. (Ảnh: Zhang Xiaoyu/Pool/Getty Images)

Chúng ta cần nhớ rằng, ông Abe không phải là thủ tướng đầu tiên bắt đầu chuyển sang một chính sách đối ngoại quốc phòng tích cực hơn và quyết đoán hơn. Tuy nhiên, ông đã di chuyển mọi thứ nhanh hơn và xa hơn nhiều so với bất kỳ ai kể từ cựu Thủ tướng Nakasone vào giữa những năm 1980.

Hoa Kỳ từ lâu đã muốn Nhật Bản trở thành một đồng minh tích cực hơn và đóng một vai trò phòng thủ đắc lực hơn — cả về lợi ích của mình và trong liên minh với các lực lượng Hoa Kỳ. Thật không may, chính phủ Hoa Kỳ đã lãng phí một năm sau cuộc bầu cử của ông Abe hồi 2012, khiến cho ông Abe 'bó tay' vì quan điểm của ông về lịch sử, sự thoải mái của phụ nữ và danh tiếng là một “người hữu khuynh”.

“Hữu khuynh” là tư tưởng bảo thủ, trì trệ, không dám thực hiện “bước nhảy” (sự thay đổi về chất) khi đã có sự tích lũy đủ về lượng, theo Wikipedia.

Tuy nhiên, người Mỹ cuối cùng đã vượt qua điều này. Họ đã có được những điều họ muốn (và cần), bằng chứng là việc sửa đổi (và cải tiến) các hướng dẫn quốc phòng Mỹ-Nhật năm 2015 và việc ông Abe thông qua thành công các biện pháp mở rộng những điều Nhật Bản có thể làm theo học thuyết “tự vệ tập thể”. Không có chiến công nào là nhỏ.

Với việc giải quyết các vấn đề căn cứ Okinawa, ông Abe đã nỗ lực nhìn nhận quốc phòng của Nhật Bản từ góc độ quốc gia hơn là quan điểm hạn hẹp của các nhà hoạt động Okinawa và phe đối lập kích động từ bên ngoài.

Cuối cùng, ông đã cố gắng thúc đẩy việc thay thế Căn cứ Không quân của Thủy quân lục chiến Futenma sau nhiều lần hứa hẹn nhưng không được thực hiện của Tokyo.

Ông thậm chí còn cắn răng kiên nhẫn để cố gắng xây dựng mối quan hệ với Hàn Quốc.

Ông Abe không phải búng tay một cái và có được thứ mình muốn. Đó là công việc khó khăn. Ông luôn phải đối mặt với sự phản đối đáng kể từ trong nước. Ông Abe không thể phớt lờ dư luận và do đó đã cố gắng giải thích các chính sách của mình, ngay cả khi không hoàn hảo nhưng tốt hơn hầu hết các vị thủ tướng tiền nhiệm.

USS Abraham Lincoln
Tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Abraham Lincoln đang tiến về phía Cảng Sasebo hôm 16/8/2002 tại Sasebo, Nagasaki, Nhật Bản. (Ảnh: The Asahi Shimbun/Getty Images)

Bên cạnh những thách thức từ các đảng đối lập, ông Abe có rất nhiều kẻ thù trong Đảng Dân chủ Tự do cầm quyền. Thậm chí ông còn vấp phải sự phản đối không nhỏ từ đảng Dân chủ Tự do (LDP) về các chính sách phòng thủ tích cực, chưa kể nhiều chính trị gia của tất cả các bên ủng hộ lập trường dễ chịu hơn đối với Trung Quốc.

Ông Abe cũng phải đối mặt với sự thù hận cá nhân to lớn từ nhiều phía - Nhật Bản và nước ngoài. Ở một khía cạnh nào đó, vụ ám sát gần đây của ông là kết quả có thể đoán trước được của sự căm ghét vô hình này từ những người lẽ ra phải hiểu rõ hơn.

Và, tất nhiên, bộ máy quan liêu của Nhật Bản thường xuyên kéo theo những tay chân của nó. Thật vậy, đối với tất cả những thành công của mình, ông Abe đã không thể tăng chi tiêu quốc phòng do ảnh hưởng quá lớn của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, ông đã đảo ngược một thập kỷ giảm ngân sách quốc phòng và quản lý mức tăng rất khiêm tốn mỗi năm.

Và ông Abe đã làm tốt không chỉ về phòng thủ an ninh. Ông giữ cho Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương tồn tại sau khi người Mỹ từ chối tham gia, từ đó duy trì một phiên bản “thế giới tự do” của một liên minh kinh tế khu vực cho đến khi Hoa Kỳ một ngày nào đó sẽ nhận ra giá trị của nó.

Ông Abe là một Otto von Bismarck thực sự so với nhiều người tiền nhiệm của ông, người dường như xem mục đích chính của thủ tướng Nhật Bản là tái chế tiền từ chính phủ trung ương cho những người ủng hộ được ưu ái và quay trở lại.

Đối với các thủ tướng tiền nhiệm, các vấn đề đối ngoại và quân sự tốt hơn nên để cho các quan chức không thích mạo hiểm.

Một từ riêng biệt để nói về nền kinh tế: ông Abe vẫn - ngay cả sau khi ông qua đời - bị các nhà phê bình, đặc biệt là những người nước ngoài, tàn phá vì sự thất bại được cho là của “Abenomics”. Ông Abe xứng đáng được truyền lại điều này, đặc biệt là vì không ai trong số những người tiền nhiệm của ông trong 25 năm qua có bất kỳ thành công nào lớn hơn trong việc phục hồi nền kinh tế.

Abenomics đề cập đến các chính sách kinh tế do cựu Thủ tướng Abe Shinzo đề xướng bắt đầu từ thời điểm tổng tuyển cử Nhật Bản, 2012 và sau đó ông được bầu làm thủ tướng Nhật Bản nhiệm kỳ thứ hai. Abenomics dựa trên 'ba mũi tên' là nới lỏng định lượng, kích thích tài khóa, cải cách cơ cấu. The Economist miêu tả chương trình giống như một 'hỗn hợp của tăng phát, chi tiêu chính phủ và một chiến lược tăng trưởng được thiết kế để bật dậy nền kinh tế thoát khỏi tình trạng ngủ đông mà đã từng bị cảm cúm trong hơn hai thập kỷ, theo Wikipedia.

Thuật ngữ Abenomics là từ kết hợp của Abe và economics, kế thừa các từ mới chính trị trước đó dành cho các chính sách kinh tế liên quan đến các nhà lãnh đạo cụ thể như Reaganomics, Clintonomics, Rogernomics.

Thật vậy, người ta có thể tranh luận một cách công bằng rằng sai lầm lớn nhất của ông Abe là không lắng nghe chặt chẽ Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản - và sau đó làm ngược lại những điều mà các quan chức khuyến nghị.

Tôi nghĩ rằng một khi ông Abe từ chức thủ tướng, động lực mà ông ấy tạo ra - đặc biệt là về quốc phòng và chính sách đối ngoại - sẽ mất hiệu lực, và Nhật Bản sẽ quay trở lại tập quán của những thủ tướng với tư tưởng ngắn hạn, kém hiệu quả và một chính sách quốc phòng và đối ngoại dựa trên việc làm càng ít càng tốt.

Điều này không hiệu quả. Thật vậy, những người kế nhiệm ông Abe đang tiếp tục con đường mà ông còn dang dở đối với Nhật Bản. Và Thủ tướng Fumio Kishida gần đây đã nói về việc tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng và “tăng cường cơ bản” nền quốc phòng của Nhật Bản. Và mối đe dọa từ Trung Quốc (và những mối đe dọa khác) hiện nay gần như là sự khôn ngoan phổ biến trong công dân Nhật Bản và phần lớn các tầng lớp chính trị.

Thế giới cần một Nhật Bản năng động, quyết đoán — một quốc gia có tự do cá nhân, chính phủ nhất trí và pháp quyền. Và thế giới cần một quốc gia chủ động, can dự, có năng lực quân sự lớn mạnh, điều mà ông Abe đã cố gắng xây dựng.

Nhật Bản, cũng như người Mỹ và các quốc gia tự do khác thật may mắn khi có một vị Thủ tướng như ông.

Quan điểm được trình bày trong bài viết này là ý kiến ​​của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của NTDVN.

Lam Giang

Bạn bình luận gì về tin này?



BÀI CHỌN LỌC

Lịch sử sẽ khắc ghi tên ông Abe Shinzo