Trước Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình ở Thụy Sĩ, hợp tác ‘không giới hạn’ Nga - Trung gặp thách thức

Giúp NTDVN sửa lỗi

Vào ngày 15 và 16/6, một Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình quốc tế liên quan đến chiến tranh Nga - Ukraine sẽ được tổ chức tại Thụy Sĩ, dự kiến có hơn 100 nước tham gia. Nga không nhận được lời mời, còn Trung Quốc thì tuyên bố sẽ không tham dự.

Hiện tại, Tổng thống Ukraine Zelensky đang ngày càng mất kiên nhẫn với Trung Quốc. Vào đầu tháng 6, ở Hội nghị Thượng đỉnh Shangri-La được tổ chức tại Singapore, ông Zelensky đã trực tiếp cáo buộc Trung Quốc đang làm mọi cách để ngăn cản các nước khác tham gia Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình.

Vào thời điểm nhạy cảm này, một nghị sĩ của Duma Quốc gia Nga (Hạ viện Nga) tuyên bố rằng, hợp tác Nga - Trung chỉ là hợp tác vì lợi ích. Nếu Mỹ có thể dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Nga, thì nước này sẵn sàng hợp tác với Mỹ để kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc. Cho nên, chúng ta có thể thấy rằng, Nga thực ra không đồng lòng với Trung Quốc.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng tuyên bố rằng, dự án đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan đã chính thức được ký kết. Tuyến đường sắt này sẽ đi từ Trung Quốc đến Kyrgyzstan và sau đó đến Uzbekistan, nhưng lại không đi qua Nga. Điều này cho thấy, hợp tác Trung - Nga không phải là ‘không giới hạn’. Dường như mối quan hệ Trung - Nga đang xuất hiện những rạn nứt. Nhưng liệu hai nước có thực sự trở mặt với nhau hay không?

Văn phòng của Tổng thống Ukraine Zelensky vào đầu tháng 6 cho biết, đã có 107 nước và tổ chức quốc tế xác nhận tham gia Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình ở Thụy Sĩ, bao gồm các nước đồng minh phương Tây của Ukraine, cũng như các nước ở Nam Mỹ, Châu Phi và Trung Đông. Thông thường, các nước ở khu vực Nam Mỹ và Châu Phi được gọi là các nước phương Nam, thường có mối quan hệ gần gũi với Trung Quốc. Phía Kiev hiện đã quyết định không mời Nga tham gia vì không tin tưởng rằng Moscow sẽ có thiện chí, và cũng không tin rằng bây giờ là thời điểm thích hợp để mời Nga tham gia. Hiện tại, Nga đã chiếm khoảng 18% lãnh thổ của Ukraine.

Nga thì không được mời, còn Trung Quốc thì từ chối tham gia. Mỹ và các đồng minh của mình đã lên án mạnh mẽ Moscow và thực hiện các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc. Tuy nhiên, Bắc Kinh không chỉ không lên án và trừng phạt Nga mà còn nhân cơ hội này để mở rộng quan hệ hợp tác về kinh tế và thương mại với Nga. Trung Quốc còn xuất khẩu một số công nghệ, bao gồm các linh kiện để giúp Nga duy trì hoạt động của cỗ máy chiến tranh. Nếu không có sự hỗ trợ của Trung Quốc, cỗ máy chiến tranh của Nga sẽ sụp đổ.

Về vấn đề Trung Quốc không tham gia Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình tại Thụy Sĩ lần này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Mao Ninh, khi trả lời các câu hỏi liên quan đã nói rằng: Trung Quốc chưa bao giờ đứng ngoài cuộc, chưa bao giờ châm ngòi hay thêm dầu vào lửa. Trung Quốc đã không ngừng nỗ lực để thúc đẩy việc ngừng bắn và chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, được các bên bao gồm cả Nga và Ukraine đánh giá cao.

Còn ông Zelensky trong Hội nghị Thượng đỉnh Shangri-La tổ chức tại Singapore vào ngày 2/6 đã nói rõ rằng: Trung Quốc đang gây áp lực lên các nước khác và các nhà lãnh đạo của họ, yêu cầu họ không tham dự Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình lần này. Ông Zelensky còn nói rằng: Thật đáng tiếc khi một nước độc lập và mạnh mẽ như Trung Quốc lại trở thành công cụ trong tay của ông Putin.

Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình tại Thụy Sĩ lần này thực sự đã gây áp lực cho Trung Quốc, bởi vì có quá nhiều nước tham gia. Nếu Trung Quốc không tham gia, điều này có nghĩa là họ đã bị lỡ mất một dịp ngoại giao quan trọng.

Về việc Trung Quốc hợp tác với Nga, thì đây không phải là hợp tác ‘không giới hạn’. Sau cuộc gặp giữa ông Putin và ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, quan hệ Trung - Nga đã có những biến động lớn.

Ông Putin kỳ vọng vào thỏa thuận xây dựng đường ống dẫn khí đốt từ Nga tới Trung Quốc, đường ống này gọi là Sức mạnh Siberia 2. Khi bị Châu Âu ngừng mua khí đốt, Nga chỉ có thể bán khí đốt cho Trung Quốc. Để làm được điều này, Nga cần phải xây dựng một đường ống dẫn khí.

Trước đây, trong các hợp tác Trung - Nga, Trung Quốc thường là bên chịu thiệt. Trung Quốc sẵn lòng đưa cho Nga vài chục tỷ USD để xây đường ống trước. Sau khi xây xong, số tiền vài chục tỷ USD này sẽ được trừ dần vào tiền bán khí đốt của Nga. Nhưng hiện nay, Trung Quốc nói rằng, họ sẽ không làm điều đó nữa và yêu cầu Nga tự xây dựng đường ống. Điều này đã dẫn đến thỏa thuận đường ống dẫn khí giữa hai nước rơi vào bế tắc.

Vấn đề thứ hai khiến thỏa thuận xây dựng đường ống dẫn khí đốt rơi vào bế tắc, đó là về giá bán khí đốt. Trung Quốc hiện tại cũng biết rằng, Nga không thể bán khí đốt cho ai khác, cho nên Trung Quốc đang cố gắng ép giá xuống thấp. Cho nên, hai bên cũng đang bế tắc trong vấn đề này.

Ngoài ra, Trung Quốc đã tuyên bố ký kết dự án đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan. Tuyến đường sắt này đi đến Châu Âu mà không đi qua Nga. Điều này khiến ông Putin rất không hài lòng, bởi vì ông Putin muốn tham gia vào dự án này để sử dụng cơ sở hạ tầng đường sắt nhằm xuất khẩu ngũ cốc và các sản phẩm khác sang Châu Âu.

Ở phía Nga, một nghị sĩ của Duma Quốc gia Nga nói rằng, hợp tác Nga - Trung chỉ là hợp tác tạm thời. Tuy rằng phát ngôn của một số nghị sĩ của Nga không thể đại diện cho ý chí của ông Putin, nhưng những phát biểu như vậy cũng phản ánh một số tiếng nói không tin tưởng vào Trung Quốc ở bên trong nước Nga.

Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình tại Thụy Sĩ lần này có ba ưu tiên lớn là an toàn hạt nhân (tránh xảy ra chiến tranh hạt nhân), an ninh lương thực (vì Ukraine và Nga đều là các đại quốc sản xuất lương thực), và vấn đề hồi hương trẻ em Ukraine bị Nga bắt cóc.

Kế hoạch của hội nghị này cũng bao gồm các nội dung khác như yêu cầu ông Putin rút toàn bộ quân đội Nga ra khỏi lãnh thổ của Ukraine, khôi phục biên giới Nga - Ukraine giống như năm 1991 (năm Liên Xô giải thể), trả lại Crimea cho Ukraine… Đây là một kịch bản hòa bình lý tưởng, nhưng thực tế rất khó thực hiện, bởi vì hòa bình chỉ có thể đạt được bằng thực lực.

Ukraine hiện nay cũng đang gặp khó khăn trên chiến trường. Vào tháng 2 năm nay, Nga đã chiếm được Avdiivka, và quân đội Ukraine đang gặp khó khăn trong việc phản công. Về số lượng binh sĩ, Ukraine cũng ít hơn Nga.

Vào ngày 6/6, ông Biden đã tham gia lễ kỷ niệm 80 năm cuộc đổ bộ Normandy tại Normandy, Pháp. Cuộc đổ bộ Normandy diễn ra vào năm 1944, cách đây đã 80 năm. Những cựu chiến binh tham gia cuộc đổ bộ Normandy năm ấy, người trẻ nhất nay cũng đã 97 tuổi, còn những người lớn tuổi thì đã trên 100 tuổi.

Trong chuyến thăm Normandy lần này, ông Biden đã gặp ông Zelensky và lần đầu tiên công khai xin lỗi Ukraine. Ông Biden nói rằng: Bởi vì Quốc hội Mỹ đã trì hoãn khoản viện trợ quân sự trị giá 61 tỷ USD trong nhiều tháng, cho nên đã dẫn đến việc Nga có được những tiến bộ trên chiến trường. Ông Biden nói rằng, ông xin lỗi vì điều đó. Ông Biden khẳng định rằng, Mỹ vẫn hoàn toàn ủng hộ Ukraine. Còn ông Zelensky đã kêu gọi Lưỡng đảng ở Mỹ tiếp tục ủng hộ Ukraine giống như trong Thế chiến khai, khi Ukraine là một phần của liên minh chống phát- xít.

Theo Thiên Lượng thời phân (Thiên Lượng Times)

Thuần Phong biên dịch

Thế giới Góc nhìn


BÀI CHỌN LỌC

Trước Hội nghị Thượng đỉnh về hòa bình ở Thụy Sĩ, hợp tác ‘không giới hạn’ Nga - Trung gặp thách thức