Ông Putin đề cao mối quan hệ chiến lược và gắn kết cá nhân với ông Tập

Giúp NTDVN sửa lỗi

Chuyến thăm Trung Quốc hai ngày của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhấn mạnh sự phối hợp ngày càng tăng giữa hai nước nhằm thúc đẩy một "thế giới đa cực mới nổi", nhằm đối trọng với ảnh hưởng toàn cầu của Hoa Kỳ.

Chuyến thăm tạo ra ‘xung lực’ mới cho quan hệ chiến lược Nga - Trung

Tổng thống Nga đã ca ngợi sự tăng trưởng trong thương mại song phương khi tham quan Hội chợ triển lãm Trung Quốc - Nga ở thành phố Cáp Nhĩ Tân, thủ phủ tỉnh Hắc Long Giang. Ông cũng gặp gỡ các sinh viên tại Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân, nơi nổi tiếng về nghiên cứu quốc phòng và hợp tác với Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA).

Cáp Nhĩ Tân, từng là nơi sinh sống của nhiều người Nga xa xứ, lưu giữ những dấu ấn lịch sử của họ trong kiến trúc, bao gồm cả Nhà thờ St. Sophia, một nhà thờ Chính thống Nga trước đây.

Nhấn mạnh tính cá nhân trong mối quan hệ, Tổng thống Putin thông báo về việc Viện Cáp Nhĩ Tân và trường cũ của ông, Đại học bang St. Petersburg, sẽ hợp tác thành lập một trường đại học chung dành cho 1.500 sinh viên. Ông khẳng định: "Đây chắc chắn sẽ trở thành biểu tượng tiên phong cho hợp tác Nga - Trung trong lĩnh vực khoa học và giáo dục".

Chia sẻ với các phóng viên, ông Putin đánh giá cao cuộc hội đàm với ông Tập là "mang tính thực chất", đồng thời cho biết ông đã dành "gần như cả ngày, từ sáng đến tối" để thảo luận với nhà lãnh đạo Trung Quốc và các quan chức khác tại Bắc Kinh vào ngày hôm trước. Khi ông Putin lên đường rời Bắc Kinh, hai nhà lãnh đạo đã ôm nhau chào tạm biệt.

Ông Putin khẳng định mối quan hệ đối tác Nga - Trung "không nhằm chống lại bất kỳ ai". "Mục tiêu duy nhất của mối quan hệ này là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sự phát triển của hai quốc gia và nâng cao đời sống cho nhân dân Trung Quốc và Liên bang Nga".

Tuy nhiên, ông vẫn dành lời chỉ trích cho Hoa Kỳ và những thế lực phản đối quan hệ Moscow - Bắc Kinh, đồng thời nhấn mạnh rằng "một thế giới đa cực mới nổi... hiện đang dần hình thành trước mắt chúng ta".

Ông Putin nhấn mạnh: "Điều quan trọng là những thế lực đang cố gắng duy trì sự độc quyền ra quyết định trên toàn cầu về mọi vấn đề cần phải nỗ lực hết sức để đảm bảo quá trình đa cực hóa diễn ra một cách tự nhiên".

Cả Nga và Trung Quốc đều thường xuyên đề cập đến "thế giới đa cực mới nổi" như một phản ứng đối với trật tự quốc tế do Mỹ chi phối. Trong bài phát biểu của mình, ông Tập khẳng định mối quan hệ Nga - Trung là một ví dụ điển hình cho mô hình quan hệ quốc tế mới và quan hệ láng giềng tốt đẹp giữa hai cường quốc, đồng thời cam kết hai nước sẽ cùng nhau "đưa quản trị toàn cầu đi đúng hướng".

Trong bức ảnh do hãng thông tấn nhà nước Nga Sputnik chia sẻ, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đang bắt tay sau cuộc hội đàm tại Bắc Kinh vào ngày 16/5/2024. (Ảnh: MIKHAIL METZEL/POOL/AFP via Getty Images)

Liên minh thách thức phương Tây

Theo phân tích của ông Joseph Torigian, nhà nghiên cứu tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford: "Thông điệp mà Trung Quốc và Nga gửi đi rất rõ ràng: Họ sẵn sàng thách thức phương Tây bất cứ khi nào họ muốn".

Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan Ngô Chiêu Nhiếp đã lên tiếng về chuyến thăm của Tổng thống Putin trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin AP. Ông nhấn mạnh rằng các cường quốc phương Tây cần tiếp tục hỗ trợ Ukraine để thể hiện lập trường kiên định bảo vệ lẫn nhau của các nền dân chủ.

"Nếu Ukraine thất thủ, Trung Quốc sẽ có động lực để thực hiện những bước đi tham vọng hơn nhằm mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đây sẽ là thảm họa đối với cộng đồng quốc tế", ông Ngô cảnh báo.

Cả ông Putin và ông Tập đều vừa bắt đầu nhiệm kỳ mới. Ông Putin bước vào nhiệm kỳ thứ 5 trong tháng này, còn ông Tập bắt đầu nhiệm kỳ thứ 3 vào năm ngoái. Ông Ngô Chiêu Nhiếp nhận định chuyến thăm của nhà lãnh đạo Nga "cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa hai cường quốc độc tài, thể hiện qua hợp tác và ủng hộ lẫn nhau trong việc theo đuổi tham vọng bành trướng".

Nga phải đối mặt với tình trạng cô lập trên trường quốc tế sau cuộc xâm lược Ukraine vào năm 2022. Trong khi đó, Trung Quốc đang duy trì mối quan hệ phức tạp với Hoa Kỳ, quốc gia coi họ là đối thủ cạnh tranh và gây áp lực buộc Trung Quốc ngừng cung cấp các linh kiện thiết yếu cho Nga sản xuất vũ khí.

Mở đầu ngày mới tại Cáp Nhĩ Tân, Tổng thống Putin đã đặt hoa tưởng niệm tại tượng đài những người lính Liên Xô đã hy sinh trong cuộc chiến tranh Trung - Nhật lần thứ hai, khi Nhật Bản chiếm đóng một phần lãnh thổ Trung Quốc.

Tại Triển lãm Thương mại Cáp Nhĩ Tân, ông Putin nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác Nga - Trung trong việc cùng phát triển các công nghệ mới.

Ông Putin khẳng định: "Dựa trên nền tảng hữu nghị và hợp tác lâu đời, chúng ta có thể tin tưởng vào một tương lai tươi sáng". "Quan hệ đối tác Nga - Trung thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho cả hai quốc gia, đảm bảo an ninh năng lượng, hỗ trợ phát triển sản xuất và tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới".

Ngày 16/5, Trung Quốc và Nga đã ra tuyên bố chung, nêu bật quan điểm chung về các vấn đề quốc tế và giải thích lập trường của họ đối với liên minh quân sự do Hoa Kỳ dẫn đầu ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Cuộc gặp gỡ này đánh dấu sự khẳng định tiếp theo về mối quan hệ "hữu nghị không giới hạn" mà hai nước thiết lập vào năm 2022, ngay trước khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là cụm từ từng gây tranh cãi trong Tuyên bố chung Nga - Trung hai năm trước - "Tình hữu nghị giữa hai nước không có giới hạn, không có lĩnh vực hợp tác 'bị cấm'" - đã vắng mặt trong các thông cáo chính thức gần đây, bao gồm cả Tuyên bố chung ngày 16/5. Điều này cho thấy hai bên có thể đã nhận thức được những giới hạn nhất định trong quan hệ hợp tác hoặc không còn thấy lợi ích trong việc công khai nhấn mạnh sự hợp tác vô hạn của họ.

Bên cạnh đó, các cuộc thảo luận về giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine đã được đề cập thường xuyên trong các bài phát biểu diễn ra vào ngày 16/5. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nga vừa mở rộng chiến dịch quân sự sang khu vực biên giới phía đông bắc Ukraine, khiến cuộc chiến tranh ở đây bước vào giai đoạn then chốt.

Ukraine hiện đang gặp khó khăn trong việc nhận viện trợ vũ khí từ Mỹ một cách kịp thời, đặt ra thách thức lớn cho nỗ lực bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ của họ.

Mặc dù Trung Quốc đã đề xuất giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine vào năm ngoái, tuy nhiên kế hoạch này không nhận được sự ủng hộ từ cả Ukraine và phương Tây do thiếu vắng yêu cầu Nga rút khỏi các vùng lãnh thổ chiếm đóng.

Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine và đối mặt với các lệnh trừng phạt từ phương Tây, nước này ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc về mặt công nghệ và một số mặt hàng tiêu dùng nhập khẩu, đồng thời xuất khẩu năng lượng giá rẻ sang Trung Quốc. Kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đã tăng lên 240 tỷ USD vào năm ngoái.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã nhiều lần kêu gọi Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để buộc Nga chấm dứt chiến dịch quân sự, nhưng đến nay chưa đạt được kết quả nào. Các chuyên gia cho rằng mối quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh mang lại lợi ích chiến lược cho cả hai bên, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng gia tăng với châu Âu và Hoa Kỳ.

Theo nhận định của ông Hoo Tiang Boon, chuyên gia nghiên cứu chính sách đối ngoại Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), "ngay cả khi Trung Quốc thỏa hiệp một số vấn đề, bao gồm giảm thiểu hỗ trợ cho Nga, khả năng Mỹ và phương Tây thay đổi quan điểm xem Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh là rất thấp". Ông Boon giải thích rằng họ "nhìn thấy rất ít động lực để thỏa hiệp" từ phía Trung Quốc.

Điểm nổi bật trong mối quan hệ Trung Quốc - Nga là thỏa thuận lâu dài giữa hai nhà lãnh đạo về việc thăm viếng lẫn nhau mỗi năm một lần. Chuyến thăm Điện Kremlin của ông Tập vào năm ngoái đã đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia.

Huyền Anh tổng hợp



BÀI CHỌN LỌC

Ông Putin đề cao mối quan hệ chiến lược và gắn kết cá nhân với ông Tập